Fransızca asıllı “Kompozisyon” kelimesi bir ders adı olarak, bir konu üzerinde birikimlerimizden yararlanarak planlı, etkili bir yazı yazmak demektir. Kompozisyonun amacı, kişilerin bir konu hakkındaki duygu, düşünce ve gözlemlerini yazılı veya sözlü olarak anlatabilme yeteneklerini geliştirmektir.
İyi bir kompozisyon yazabilmek için birçok kuralı bilmek ve uygulamak gerekir. Yazıyı yazmadan önce gerekli bilgilerin toplanması (buluş), bunların bir sıraya konulması (düzenleme) gerekir. Düzenlenen bilgilerin yazıya geçirilmesine de anlatış (ifade ediş) denir. Bütün bunların, kelime hazinesi, cümle, paragraf, noktalama ve imla ile çok sıkı bir ilişkisi vardır.

İyi Bir Kompozisyonda Bulunması Gerekli Özellikler

1. Yazılacak konuyu iyice anlamalı ve konu hakkında hazırlık yapılmalıdır.
2. Konu geniş ise sınırlandırılmalıdır.
3. Konu dışına çıkılmamalıdır.
4. Konu, paragraf paragraf işlenmelidir.
5. Cümleler, dil bilgisi kurallarına uygun olmalıdır.
6. Uzun cümlelerden kaçınılmalıdır.
7. Kelime hazinesi zengin olmalı, aynı veya aynı kökten gelen kelimeler sık kullanılmamalıdır.
8. Konu; giriş, gelişme ve sonuç bölümlerine riayet edilerek işlenmelidir.
9.Bölümler arası bağlantı sıkı olmalı; sonuç bölümü sağlam kurulmalıdır.
10. Noktalama ve yazım kurallarına dikkat edilmelidir.

İlginizi Çekebilir.  Türkçe'de Basit (Haber,Hal) Fiil Çekim Kipleri

Kompozisyonda Plan Nasıl Olmalıdır?

Plan yapmak, yazılacak konuyu önceden tasarlamak demektir. İyi yapılmış bir plan bizi iyi yazılmış bir kompozisyona götürür. Plan yaparken şu konular üzerinde düşünmeliyiz:
1. Konu, benden ne istiyor?
2. Konuyla ilgili neyi vurgulamam gerekiyor?
3. Konuyu ne kadar açıklamam gerekir?
4. Konuyla ilgili ne gibi örnekler verebilirim?

Bu sorulardan sonra plan yapımına geçilebilir.
A. Konuyla ilgili ne varsa maddeler halinde yazarız.
B. Maddeleri zaman ve mantık sırasına koyarız.
C. Maddeleri özelliklerine ayırırken “giriş, gelişme ve sonuç” bölümü olarak tasnif ederiz.

Kompozisyonun Bölümleri Nasıl Olmalıdır?

Başlık

Başlık, yazının adıdır. Elbette bu ad yazının konusundan hareketle verilir. Ancak başlığın kısa, öz, ilgi çekici olması ve ana düşünceden de izler taşıması gerekir. Yazıya başlık seçmek çok önemlidir. İşlenen konuya uygun bir başlık, yazının tamamını daha etkili ve anlamlı hale getirir.


İlginizi Çekebilir.  Gerçek Anlama Dayalı Söz Sanatları

Giriş Bölümü

Kompozisyonun başlangıç bölümüdür, genellikle kısadır. Bu bölümde konunun esas fikri ortaya konur, bir tez ileri sürülür. Giriş bölümü canlı, değişik olmalıdır, basmakalıp olmamalıdır. Giriş bölümü diğer bölümlerle paralel olmalıdır. İyi bir giriş bölümü yazmak için uygulanacak pek çok teknik vardır. Bunlar:
a) Yazıya bir tanımla başlanabilir.
b) Tarihi bir olayla başlangıç yapılabilir.
c) Daha önce geçmiş bir olaya dayanılarak başlanabilir.
d) Bir vecize ya da atasözüyle başlangıç yapılabilir.
e) Betimlemeyle başlanabilir.
f) Bir soru yöneltilerek başlangıç yapılabilir.
g) Bir fıkra ya da hatıra ile başlanabilir.
h) Canlı bir örnekle başlangıç yapılabilir.
ı) İşlenecek konun özetiyle başlanabilir.
i) Hitap ile başlangıç yapılabilir.
k) Yazıda savunulacak olan fikre zıt bir fikirle başlanabilir.

İlginizi Çekebilir.  Kalıp Yazıları (Mektup,Dilekçe,Rapor,Tutanak) Konu Anlatımı

Gelişme Bölümü

Yazının en önemli bölümüdür. Kompozisyonda ortaya konan fikirler bu bölümde geliştirilir, açıklanır ve ispatlanır. Bu bölümde, konun inandırıcı olabilmesi ve ispatlanabilmesi için örneklerin sağlam, tutarlı, insanı şüpheye düşürmeyecek şekilde olmasına ve konuyla kaynaşık bir tarzda ifade edilmesine dikkat edilmelidir.

Sonuç Bölümü

Hüküm ve karar bölümüdür. Bu bölümde ortaya konulan iddia sonuçlarıyla birlikte kısa, öz ve etkili olarak bir kez daha okuyucuya sunulur. Amaç, okuyucuyu tam olarak ikna ederek yazıyı bitirmektir.

Bu Yazı Ne Kadar Faydalı Oldu?
Bu Yazı Faydalı İse Puanlayabilirsiniz!
[Toplam: Ortalama: ]

Yorumlar

Yorumlar